Cách gõ 10 ngón: kế hoạch hai tuần cho người lớn đã lỡ học sai cách

Trước khi bắt đầu: xem bạn có cần không

Có thể bạn không cần. Trong một nghiên cứu năm 2016 của Đại học Aalto, quay phim 30 người gõ phím, những người tự học đạt trung bình 58,9 WPM còn người gõ 10 ngón được đào tạo đạt 57,8, không có khác biệt đáng kể. Một số người chỉ dùng một hoặc hai ngón mỗi tay vẫn vượt 70 WPM. Tuy vậy, nhóm tự học dành khoảng 40% thời gian nhìn bàn phím, so với khoảng 20% ở người gõ 10 ngón, và đó là cái giá bạn phải trả. Bài viết của chúng tôi về gõ 10 ngón và gõ mổ cò phân tích khi nào việc học lại là đáng.

Nếu bạn nhìn xuống với phần lớn các phím hoặc gõ dưới khoảng 35 WPM, rất có thể việc học lại là đáng. Nếu bạn đạt 70 WPM với cách gõ riêng và hiếm khi nhìn xuống, bạn sẽ được ít hơn.

Điều gì thực sự khiến người lớn thất bại

Các nhà nghiên cứu ở Technion cho 22 sinh viên học một khóa gõ 10 ngón 8 giờ, rồi để họ gõ bài tập về nhà của chính mình. Trước khóa học, họ gõ 18,4 WPM khi nhìn phím và chỉ 8,1 WPM khi không nhìn. Đến cuối khóa, tốc độ gõ 10 ngón của họ đạt 21,1 WPM. Câu mở đầu của bài báo là lời cảnh báo mà mọi người lớn đi học đều cần nghe: thành công trong lúc luyện tập không đảm bảo kỹ năng đó được mang vào việc sử dụng hằng ngày.

Lời giải thích của các tác giả là con người chọn cách nào có lợi ngay lúc này. Nhìn phím nhanh hơn trong nhiều tuần, nên khi bị deadline dí, bạn quay lại với nó. Nhóm làm tốt nhất có một hình phạt nhỏ cho việc nhìn bàn phím được đưa vào bài luyện, và tốc độ gõ 10 ngón của họ cuối cùng nhanh hơn nhóm đối chứng khoảng 25%.

Vì vậy, kế hoạch dưới đây có một quy tắc quan trọng hơn mọi bài luyện: một khi đã bắt đầu, bạn không nhìn phím, kể cả khi chậm và kể cả khi bực mình.

Chuẩn bị trước ngày 1

• Ngồi sao cho cẳng tay gần như ngang với bàn phím và cổ tay không bị gập ngược lên.
• Dùng hai ngón trỏ tìm gờ nổi trên phím F và J. Các ngón còn lại đặt trên A S D và K L ;, hai ngón cái lơ lửng trên phím cách.
• Đọc qua sơ đồ ngón tay khi gõ 10 ngón của chúng tôi một lần. Bạn chưa cần thuộc lòng.
• Chọn một cách để ngăn mình nhìn xuống: một chiếc khăn lau bát hoặc một hộp các-tông úp lên hai bàn tay là được.
• Giữ Shift trái cho các chữ do tay phải gõ và Shift phải cho các chữ do tay trái gõ. Đây là thói quen mà người tự học hay thiếu nhất.

Kế hoạch gõ 10 ngón trong hai tuần

Mỗi ngày có cùng một khuôn: 5 phút ôn các phím hôm trước, 10 đến 15 phút cho các phím mới, và vài phút gõ từ thật ở cuối buổi. Hai mươi đến ba mươi phút là đủ. Nếu bạn chỉ làm được một buổi, hãy làm mỗi ngày thay vì dồn gấp đôi vào cuối tuần; lý do có ở phần dưới.

Từ ngày 1 đến ngày 6, hãy gõ vào một trình soạn thảo văn bản thuần bất kỳ. Từ thật chỉ gồm những phím bạn đã biết tốt hơn chuỗi ký tự ngẫu nhiên, vì chúng luyện đúng những chuyển động bạn sẽ thực sự dùng.

Ghi chú cho người gõ tiếng Việt: các từ luyện dưới đây được gõ theo kiểu Telex (bật Unikey, EVKey hoặc bộ gõ tiếng Việt có sẵn của hệ điều hành), trong đó dấu thanh là s, f, r, x, j, còn â, ê, ô, ơ, ư, ă, đ gõ bằng aa, ee, oo, ow, uw, aw, dd. Mỗi từ chỉ dùng những phím đã học đến ngày đó; ví dụ "lá" là l a s và "đà" là d d a f. Nếu bạn dùng kiểu VNI, dấu nằm trên hàng phím số mà bạn chưa học, nên trong hai tuần này hãy gõ các từ đó không dấu.

Tuần 1: các chữ cái

Ngày 1: chỉ hàng phím cơ sở. Gõ a, s, d, f, j, k, l, ; theo thứ tự, rồi đến các từ: la, đa, lá, là, lạ, đá, đà. Gõ chậm đến mức không bao giờ nhấn sai phím. Độ chính xác là toàn bộ công việc của tuần này.

Ngày 2: E và I, hai ngón giữa với lên. Các từ: đi, kìa, lê, kê, đế, lì. Mỗi lần với tay đều đi lên rồi trở thẳng về hàng cơ sở.

Ngày 3: R, T, U và Y, hai ngón trỏ. Các từ: tay, túi, rất, đều, dạy, yêu. Bỏ qua mọi từ có G hoặc H; hai phím đó đến vào ngày mai.

Ngày 4: G và H, hai ngón trỏ bước vào trong. Các từ: khi, thì, thấy, hiểu, ghế, giấy. Giờ bạn đã có nhiều từ ngắn thông dụng, và bài luyện bắt đầu có cảm giác như đang gõ thật.

Ngày 5: O, W, Q và P, ngón áp út và ngón út ở hàng trên. Các từ: phải, quá, tốt, hơi, phở, quê. Với hầu hết mọi người, P là lần với tay khó chịu đầu tiên; cứ chấp nhận là nó sẽ chậm hơn.

Ngày 6: hàng dưới, C V B N M rồi X Z , . /. Các từ: mới, nhanh, chữ, cũng, bàn phím, văn bản. Các phím hàng dưới là nơi người ta lén quay về ngón sai, thường là gõ C bằng ngón trỏ. Hãy để ý điều này.

Ngày 7: nghỉ học phím mới. Làm bài kiểm tra 10 từ ba hoặc bốn lần với bàn tay được che. Tốc độ không quan trọng. Hãy đếm xem bạn phải dừng lại suy nghĩ bao nhiêu lần. Kết quả có thể chỉ khoảng hơn chục WPM hoặc thấp hơn, và đừng nản: trong nghiên cứu ở Technion, sinh viên bắt đầu ở 8 WPM khi không nhìn phím.

Tuần 2: văn bản thật

Ngày 8: chữ hoa và Shift. Gõ các câu có tên riêng, mỗi lần đều giữ Shift ở tay đối diện. Thà chậm lại còn hơn gian lận bằng Shift sai bên; thói quen này hình thành trong tuần này, hoặc không bao giờ.

Ngày 9: bắt đầu làm bài kiểm tra thật. Làm vài bài kiểm tra 25 từ với mục tiêu là độ chính xác: từ 95% trở lên rồi mới cho phép mình tăng tốc. Trong các bài kiểm tra theo số từ, đồng hồ bắt đầu chạy từ lần gõ phím đầu tiên, nên hãy hít một hơi trước khi bắt đầu.

Ngày 10: như hôm trước, thêm một ít dấu câu: dấu phẩy, dấu chấm và dấu nháy đơn, tất cả đều do ngón giữa, ngón áp út và ngón út tay phải gõ.

Ngày 11: chuyển sang trang luyện tập. Sau vài bài kiểm tra, trang đã có kết quả để dựa vào và dựng các bài luyện 50 từ nghiêng về những phím và từ bạn hay gõ sai, trộn với các từ thông dụng. Nếu chưa có lịch sử, nó sẽ đưa cho bạn các từ thông dụng, và hôm nay như vậy là được.

Ngày 12: một bài kiểm tra 1 phút ở đầu buổi và một bài ở cuối buổi, xen giữa là các bài luyện tập. Sau đó hãy xem phần phím hay gõ sai nhất. Một hoặc hai phím sẽ nổi bật; đó là việc của ngày mai.

Ngày 13: luyện các phím chậm. Nếu một phím chậm vì bạn vẫn chưa chắc ngón nào phụ trách nó, hãy xem lại sơ đồ và đưa ra quyết định.

Ngày 14: làm ba bài kiểm tra 1 phút và giữ điểm ở giữa. Ghi lại cùng ngày hôm nay. Đó là mốc khởi điểm của bạn cho những tuần sau.

Điều gì chờ bạn sau hai tuần

Hai tuần, mỗi ngày 20 đến 30 phút, là khoảng 5 đến 7 giờ luyện tập. Như vậy ít hơn một chút so với khóa học ở Technion, nơi sinh viên cần khoảng 8 giờ để hoàn thành và gõ 10 ngón khoảng 21 WPM ở cuối khóa. Vì vậy, kỳ vọng thực tế là khoảng 15 đến 25 WPM khi không nhìn, với độ chính xác cao, và rất có thể chậm hơn cách gõ cũ của bạn. Bài viết của chúng tôi về mất bao lâu để học gõ 10 ngón có lộ trình dài hơn.

Cùng nghiên cứu đó cho thấy điều xảy ra tiếp theo nếu bạn kiên trì. Sau thêm 6 giờ gõ bài tập về nhà của chính mình, tốc độ gõ 10 ngón của sinh viên tăng lên 28,7 WPM, vượt xa tốc độ nhìn phím cũ là 18,4.

Vì sao những buổi ngắn mỗi ngày hiệu quả hơn

Một nghiên cứu năm 1978 đã huấn luyện nhân viên bưu điện trên bàn phím máy đánh chữ theo bốn lịch khác nhau. Nhóm luyện một giờ mỗi ngày học xong toàn bộ bàn phím sau trung bình khoảng 35 giờ luyện tập. Nhóm luyện hai buổi 2 giờ mỗi ngày cần khoảng 50 giờ, và vẫn chậm hơn về tốc độ khi đã đạt 60 giờ. Nội dung gõ là dạng mã bưu chính chứ không phải văn xuôi, nhưng đây là một trong những kết quả nổi tiếng nhất về việc giãn cách luyện tập: nhiều ngày thắng ngày dài.

Với một người lớn đi làm, điều đó có nghĩa là 20 phút trước giờ làm mỗi ngày sẽ hiệu quả hơn một buổi hai tiếng vào Chủ nhật, và cũng dễ duy trì hơn.

Tuần 3 đến 6: chuyển hẳn sang

Đây là lúc quyết định thực sự được đưa ra. Bạn có ba lựa chọn, và chỉ một trong số đó hiệu quả với hầu hết mọi người.

Bỏ hẳn cách cũ: gõ 10 ngón mọi thứ, kể cả email công việc, từ ngày 15. Bạn sẽ chậm trong vài tuần. Cách này hiệu quả nếu công việc của bạn chịu được điều đó.

Chia đôi: gõ 10 ngón mọi thứ, trừ một hoặc hai tình huống áp lực cao, như chat trực tuyến ở chỗ làm. Giữ số ngoại lệ ít và gọi tên được rõ ràng. Nếu "trừ lúc tôi bận" là một ngoại lệ, bạn sẽ quay về cách cũ trong vòng một tháng.

Chỉ luyện tập: gõ 10 ngón trong các buổi luyện tập và gõ kiểu cũ suốt phần còn lại của ngày. Đây là lựa chọn thất bại. Phát hiện của Technion chính là mô thức này: việc luyện tập có hiệu quả, nhưng thói quen hằng ngày vẫn thắng.

Trong giai đoạn chuyển đổi, hãy giữ một buổi 10 phút mỗi ngày và làm một bài kiểm tra 1 phút mỗi ngày. Một đường đi lên trên trang lịch sử là thứ giúp bạn tiếp tục khi việc gõ trong công việc có vẻ chậm chạp. Khi tốc độ gõ 10 ngón vượt tốc độ cũ, hãy lên kế hoạch cho bước tiếp theo với kế hoạch luyện tập từ 40 lên 80 WPM của chúng tôi.

Những lỗi thường gặp

Nhìn xuống "chỉ để kiểm tra". Mỗi lần nhìn là một lần dạy đôi tay rằng chúng không cần biết phím nằm ở đâu.

Chạy theo tốc độ ngay tuần 1. Lỗi ở giai đoạn này chính là những cử động ngón sai đang được luyện thành thói quen.

Để dành chữ số và ký hiệu mãi không học. Khi các chữ cái đã vững, hãy dành riêng hai tuần cho hàng phím số.

Né những phím khó. Những phím bạn né chính là những phím kéo bạn quay lại nhìn bàn phím.

Câu hỏi thường gặp

Có thể học gõ 10 ngón trong một tuần không?

Bạn có thể học được vị trí của mọi chữ cái trong một tuần. Gõ nhanh hơn trước thường cần thêm vài tuần nữa, dùng nó mỗi ngày.

Làm sao để học gõ phím mà không nhìn bàn phím?

Che hai bàn tay bằng khăn hoặc hộp, giữ hai ngón trỏ trên gờ nổi của phím F và J, và gõ chậm lại cho đến khi bạn tìm được từng phím bằng cảm giác. Tốc độ đến sau thói quen, không phải trước.

Người lớn học gõ 10 ngón có quá muộn không?

Không. Các nghiên cứu ở trên đều được thực hiện trên người lớn, và sinh viên ở Technion đã đi từ 8 WPM lên gần 29 WPM khi không nhìn phím sau khoảng 14 giờ luyện tập và sử dụng. Trở ngại với người lớn là thói quen cũ, không phải tuổi tác.