On parmak klavye nasıl öğrenilir: yanlış öğrenmiş yetişkinler için iki haftalık plan

Başlamadan önce: gerçekten gerekip gerekmediğine karar ver

Belki gerekmiyordur. Aalto Üniversitesi'nin 30 kişiyi kameraya alan 2016 tarihli çalışmasında kendi kendine öğrenenler ortalama 58,9 WPM, eğitimli on parmak yazanlar ise 57,8 WPM yazdı; anlamlı bir fark yoktu. Elde bir ya da iki parmak kullanan bazı kişiler 70 WPM'yi geçti. Yine de kendi kendine öğrenen grup zamanının yaklaşık %40'ını klavyeye bakarak geçirdi, on parmak yazanlarda bu oran yaklaşık %20'ydi; ödediğin bedel de bu. On parmak ile tek tek arayarak yazma karşılaştırması yazımız, yeniden öğrenmenin ne zaman değdiğini anlatıyor.

Tuşların çoğu için aşağı bakıyorsan ya da dakikada yaklaşık 35 kelimenin altında yazıyorsan, büyük ihtimalle değer. Kendi sisteminle 70 WPM yazıyor ve nadiren aşağı bakıyorsan, kazanacağın daha az.

Yetişkinleri asıl başarısız kılan ne

Technion'daki araştırmacılar 22 öğrenciye 8 saatlik bir on parmak kursu verdi, ardından onlardan kendi ödevlerini yazmalarını istedi. Kurstan önce bakarak 18,4 WPM, bakmadan ise yalnızca 8,1 WPM yazıyorlardı. Kursun sonunda on parmak hızları 21,1 WPM'ye ulaştı. Makalenin ilk cümlesi, her yetişkin öğrencinin duyması gereken uyarı: eğitimde başarılı olmak, becerinin gündelik kullanıma taşınacağını garanti etmez.

Yazarların açıklaması, insanların o an hangisi kazandırıyorsa o yöntemi seçtiği. Tuşlara bakmak haftalarca daha hızlıdır, bu yüzden teslim tarihi baskısı altında ona geri dönersin. En iyi sonucu alan grubun alıştırmalarına klavyeye bakmak için küçük bir ceza eklenmişti ve bu grubun on parmak hızı kontrol grubununkinden yaklaşık %25 daha yüksek çıktı.

Bu yüzden aşağıdaki planda her alıştırmadan daha önemli bir kural var: bir kez başladın mı, yavaş olsa da, sinir bozucu olsa da tuşlara bakmıyorsun.

1. günden önce hazırlık

• Ön kolların klavyeyle kabaca aynı hizada olacak ve bileklerin yukarı bükülmeyecek şekilde otur.
• İşaret parmaklarınla F ve J üzerindeki çıkıntıları bul. Diğer parmaklar A S D ile K L Ş üzerinde durur, başparmaklar ara çubuğunun üstünde bekler. Bu rehber Türkiye'de yaygın olan Türkçe Q klavyeye göre uyarlandı: ABD düzenindeki ; tuşunun yerinde Ş var ve noktalı i, onun sağındaki İ tuşunda.
• On parmak klavye parmak şemamızı bir kez oku. Henüz ezberlemen gerekmiyor.
• Kendini bakmaktan alıkoyacak bir yol seç: ellerinin üstüne örtülen bir kurulama bezi ya da karton kutu işe yarar.
• Sağ elle yazılan harfler için sol Shift'i, sol elle yazılanlar için sağ Shift'i basılı tut. Kendi kendine öğrenenlerde en sık eksik olan alışkanlık budur.

İki haftalık on parmak planı

Her gün aynı şekilde ilerler: 5 dakika dünkü tuşların tekrarı, 10 ile 15 dakika yeni tuşlar ve sonunda birkaç dakika gerçek kelimeler. Yirmi ile otuz dakika yeterli. Tek oturum yapabiliyorsan, hafta sonu ikiye katlamak yerine her gün yap; bunun nedeni aşağıda.

İlk altı gün boyunca herhangi bir düz metin düzenleyicide yaz. Yalnızca bildiğin tuşlardan oluşan gerçek kelimeler, rastgele dizilerden daha iyidir, çünkü gerçekten kullanacağın hareketleri çalıştırırlar.

1. hafta: harfler

Gün 1: yalnızca temel sıra. Sırayla a, s, d, f, j, k, l, ş yaz, sonra kelimeler: ad, aş, dal, şal, kafa, şaka, sakal. Hiç yanlış tuşa basmayacak kadar yavaş git. Bu hafta işin tamamı doğruluk.

Gün 2: E ve I, orta parmaklar yukarı uzanıyor (Türkçe Q'da I tuşu noktasız ı yazar; noktalı i'ye temel sıranın sağ ucundaki İ tuşunda sağ serçe parmakla basılır, onu da bugün ekle). Kelimeler: eşek, ekle, ışık, kaşık, dilek, kişi. Her uzanma yukarı gider ve doğrudan temel sıraya geri döner.

Gün 3: R, T, U ve Y, işaret parmakları. Kelimeler: yurt, tarla, uyku, yatak, kayısı, terlik. İçinde G ya da H geçen kelimeleri atla; onlar yarın geliyor.

Gün 4: G ve H, işaret parmakları içeri adım atıyor. Kelimeler: hayat, gelir, hediye, gidiş, haftalık. Artık yaygın kısa kelimelerin çoğu elinin altında ve alıştırma gerçekten yazı yazmak gibi hissettirmeye başlıyor.

Gün 5: O, W, Q ve P, üst sırada yüzük ve serçe parmaklar; Türkçe Q'da serçe parmak P'nin sağındaki Ğ ve Ü'yü de alır. Kelimeler: toprak, poşet, posta, ağustos, gülüş. P, Ğ ve Ü çoğu insan için ilk zorlu uzanmalar; geride kalmalarını bekle.

Gün 6: alt sıra, önce C V B N M, sonra Z X Ö Ç ve nokta. Kelimeler: bölüm, cevap, zaman, çiçek, mantık. İnsanlar en çok alt sıradaki tuşlarda, çoğu zaman C'yi işaret parmağıyla yazarak, sessizce yanlış parmağa geri döner. Buna dikkat et.

Gün 7: yeni tuşlara ara ver. Ellerin örtülüyken 10 kelimelik testi üç dört kez yap. Hız önemli değil. Kaç kez durup düşünmek zorunda kaldığını say. Dakikada 10 küsur kelime ya da daha azını bekle ve cesaretin kırılmasın: Technion çalışmasında öğrenciler bakmadan 8 WPM ile başlamıştı.

2. hafta: gerçek metin

Gün 8: büyük harfler ve Shift. İçinde özel isimler geçen cümleler yaz ve her seferinde karşı taraftaki Shift'i basılı tut. Yanlış Shift'le kestirmeden gitmek yerine yavaşla; bu alışkanlık ya bu hafta oturur ya da hiç oturmaz.

Gün 9: gerçek testlere başla. Hedefin doğruluk olacak şekilde birkaç 25 kelimelik test yap: hızlanmana izin vermeden önce %95 ya da üstü. Kelime sayılı testlerde süre ilk tuş vuruşunda başlar, bu yüzden başlamadan önce bir nefes al.

Gün 10: aynısı, artı biraz noktalama: virgül, nokta ve kesme işareti. ABD düzeninde bunların hepsi sağ elin orta, yüzük ve serçe parmaklarına düşer; Türkçe Q'da virgül İ'nin, nokta Ç'nin sağındadır ve ikisine de sağ serçe parmakla basılır, kesme işareti ise Shift+2'dedir.

Gün 11: alıştırma sayfasına geç. Birkaç testten sonra üzerinde çalışabileceği sonuçlar olur ve kaçırdığın tuşlara ve kelimelere ağırlık veren, yaygın kelimelerle karışık 50 kelimelik alıştırmalar oluşturur. Henüz geçmişin yoksa sana yaygın kelimeler verir; bugün için bu da olur.

Gün 12: oturumun başında bir, sonunda bir 1 dakikalık test, arada alıştırmalar. Sonrasında en çok kaçırılan tuşlara bak. Bir iki tuş göze çarpacak; yarının işi onlar.

Gün 13: yavaş tuşları çalış. Bir tuş hâlâ hangi parmağın basacağından emin olmadığın için yavaşsa, şemaya bak ve bir karar ver.

Gün 14: üç tane 1 dakikalık test yap ve ortanca skoru al. Bugünün tarihiyle birlikte not et. Sonraki haftalar için başlangıç noktan bu.

İki haftanın sonunda ne beklemeli

Günde 20 ile 30 dakikadan iki hafta, kabaca 5 ile 7 saatlik alıştırma eder. Bu, öğrencilerin bitirmek için yaklaşık 8 saate ihtiyaç duyduğu ve sonunda bakmadan 21 WPM civarında yazdığı Technion kursundan biraz daha az. Yani gerçekçi beklenti, yüksek doğrulukla, bakmadan dakikada 15 ile 25 kelime civarı; büyük ihtimalle de eski yönteminden daha yavaş. On parmak klavyeyi öğrenmek ne kadar sürer yazımızda daha uzun bir zaman çizelgesi var.

Aynı çalışma, devam edersen sonra ne olacağını da gösteriyor. Kendi ödevlerini yazarak geçirdikleri 6 saatin ardından öğrencilerin on parmak hızı 28,7 WPM'ye çıktı; tuşlara bakarak yazdıkları eski 18,4'lük hızın epey üstüne.

Kısa günlük oturumlar neden daha iyi işler

1978 tarihli bir çalışma, posta çalışanlarını dört farklı programla bir daktilo klavyesinde eğitti. Günde bir saat çalışan grup bütün klavyeyi ortalama yaklaşık 35 saatlik alıştırmada öğrendi. Günde iki kez 2'şer saatlik oturum yapan grubun yaklaşık 50 saate ihtiyacı oldu ve bu grup 60. saatte hâlâ hızda geride kalıyordu. Görev düz metin değil, posta kodu benzeri malzeme yazmaktı, ama bu, alıştırmayı zamana yaymak üzerine en bilinen sonuçlardan biri: daha çok gün, daha uzun günü yener.

İşi olan bir yetişkin için bu, her gün işten önce yapılan 20 dakikanın iki saatlik bir pazar oturumunu geçeceği ve sürdürmesinin de daha kolay olduğu anlamına geliyor.

3. ile 6. haftalar: geçiş

Asıl karar burada verilir. Üç seçeneğin var ve çoğu insan için bunlardan yalnızca biri işe yarar.

Bir anda bırakmak: 15. günden itibaren iş e-postaları dahil her şeyi on parmak yaz. Birkaç hafta yavaş olursun. İşin bunu kaldırabiliyorsa bu yöntem işe yarar.

Bölmek: iş yerindeki canlı sohbet gibi bir iki yüksek baskılı durum dışında her şeyi on parmak yaz. İstisnalar az ve isimleriyle belirlenmiş olsun. "Yoğun olduğum zamanlar hariç" bir istisnaysa, bir ay içinde eski yönteme dönmüş olursun.

Yalnızca alıştırma: alıştırma oturumlarında on parmak yaz, günün geri kalanında eski yöntemle. Başarısız olan seçenek bu. Technion bulgusu tam olarak bu örüntü: eğitim işe yarar, ama gündelik alışkanlık yine de kazanır.

Geçiş sırasında günlük 10 dakikalık bir oturumu sürdür ve günde bir tane 1 dakikalık test yap. İşte yazmak yavaş geldiğinde seni devam ettiren şey, geçmiş sayfandaki yükselen çizgidir. On parmak hızın eski hızını geçtiğinde, bir sonraki adımı 40'tan 80 WPM'ye alıştırma planımızla planla.

Sık yapılan hatalar

"Sadece kontrol etmek için" aşağı bakmak. Her bakış, ellerine tuşun nerede olduğunu bilmeleri gerekmediğini öğretir.

İlk haftada hıza oynamak. Bu aşamadaki hatalar, yanlış parmak hareketlerinin çalışılması demektir.

Rakamları ve sembolleri hiçbir zamana bırakmak. Harfler oturduğunda rakam sırasına da kendi iki haftasını ver.

Zor tuşlardan kaçmak. Kaçtığın tuşlar, seni yeniden bakmaya döndüren tuşlardır.

Sık sorulan sorular

On parmak klavye bir haftada öğrenilir mi?

Her harfin nerede olduğunu bir haftada öğrenebilirsin. Eskisinden daha hızlı yazmak ise genellikle her gün kullanarak geçen birkaç hafta daha alır.

Klavyeye bakmadan yazmayı nasıl öğrenirim?

Ellerini bir bez ya da kutuyla ört, işaret parmaklarını F ve J çıkıntılarında tut ve her tuşu el yordamıyla bulabilene kadar yavaşla. Hız alışkanlıktan sonra gelir, önce değil.

Yetişkin olarak on parmak öğrenmek için çok mu geç?

Hayır. Yukarıdaki çalışmalar yetişkinlerle yapıldı ve Technion öğrencileri yaklaşık 14 saatlik eğitim ve kullanımla bakmadan 8 WPM'den neredeyse 29 WPM'ye çıktı. Yetişkinler için engel yaş değil, eski alışkanlıktır.